İller arası rekabet ve işadamı kıskançlığı…

Hemen her bölgede iller arası rekabet vardır. Komşuya yapılan yatırımı emsal gösterip, “Biz de isteriz” derler. Ne olduğu, ne kadar gerçekçi olduğu önemli değildir, ‘biz de istiyoruz’, yeterlidir. Oysa “Onlarda var da bizde niye yok” gerekçesi tek başına yeterli değildir. Talep bazen havaalanı, bazen üniversite, bazen bir fabrika, bazen bir statüdür… Ya da herhangi bir kamu yatırımıdır.
Komşu ile rekabet; aklı, bilimi, veriyi, matematiği yok sayan, görmezden gelen bir sendromdur. En mizahi örneği de bir gün Meclis’te uyuklarken Kayserili milletvekilinin aniden uyanıp “Kayseri’ye liman” istemesidir. Orta Anadolu’da Ankara, Eskişehir, Konya, Çorum, Sivas ve Kayseri birbiriyle rekabet eder: “Onlarda var da bizde niye yok?”
Bölgemizde ise Trabzon, Samsun, Ordu, Giresun, Rize ve Artvin arasında çeşitli yatırımlar ve hizmetler açısından yapılan rekabet bilinir. Ordu’ya yapılanı Giresun ister, Giresun’a yapılanı Ordu ister. Son yıllarda özellikle ortak kalkınma plânları (DOKAP) ya da çok yeni kurulan Kalkınma Ajansı (DOKA) sayesinde iller arası, ‘onda varsa ben de isterim’ çekişmesinin biraz hafiflediği hissediliyor. İş dünyasının bugünlerde OSB talebi var. ORDUSİAD Başkanı veya üyeleri tarafından dile getiriliyor. Biz talebin haklı mı haksız mı olduğundan çok, isteme yöntemi ve gerekçelerinin veriye, istatistiğe ve somut rakamlara dayanmaması ile ilgiliyiz. Yeni OSB isterken, “Trabzon’da 4. OSB kuruluyor, bizde ikincisi bile yok. Ordu’ya çok yatırımcı geliyor, yer yok diye geri dönüyorlar” türünden gerekçeleri var. Ancak geçtiğimiz yıllarda Türkiye’deki OSB’lerin pek çoğunda kapasitenin dolmaması, birçok OSB arazisinin tarlaya dönmesi ve parsellerin yatırımdan çok arsa spekülasyonu amacıyla tutulması yeni bir yaklaşım getirdi. Buna göre bir şehre yeni bir OSB kurulması için o ilde tüzel kişilik kazanmış OSB parsellerinin fiili olarak dolması gerekiyor.
Ordu’da merkezde ve Fatsa’da iki faal OSB var. Ünye OSB ise tüzel kişilik kazanmış ama daha yatırım aşamasında. Yukarıdaki yaklaşıma göre, Ünye OSB dolmadan Ordu’ya yeni bir OSB tahsis edilmesi zor görünüyor. Siyasilerin de ‘ikinci OSB kurulacak, yeri de Melet Vadisi’nde’ gibi açıklamalar yapması biraz popülizm kokuyor. Çünkü Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nca bu konuda yapılmış bir çalışma, alınmış bir karar yok.
***
Bir de iş adamlarının dışarıdan gelecek yatırımcıya nasıl baktıkları önemli. Örneğin Ordulu, Giresunlu, Trabzonlu işadamları o illere başka ilden, başka bölgeden yatırımcıları istiyor mu acaba? Kendi egemenliklerinde gördükleri vilayete dışarıdan sanayici ve yatırımcı isteme konusunda ne kadar samimiler?
Bunu araştırmak ve sorgulamak gerekir.